Jaszczurka, która tryska krwią – frynosoma rogata (Phrynosoma cornutum)

0

Rogata ropucha? A może tylko bardzo dziwna jaszczurka? Widząc frynosomę rogatą w naturalnym środowisku, na pewno wiele osób, nieznających gatunku, miałoby problem z określeniem, czym dokładnie jest. Ma w sobie coś trochę diabolicznego, szczególnie kiedy ten spokojny z reguły gad, przestraszy się. W takiej sytuacji ma trzy wyjścia – uciec i szybko zakopać się w piasku, nadąć się, aby wyglądać na większą albo… trysnąć na zagrożenie krwią z oczu.

 

Krótka charakterystyka Phrynosoma cornutum

Phrynosoma cornutum to niewielki gad, samice osiągają do  11 cm długości, same z kolei około 9 cm, ale większość osobników ma około 6 -7 cm długości. Ciało pokryte jest kolcami, gad ubarwiony jest w jasne, szare i płowe odcienie z ciemniejszymi plamami, które zapewniają mu doskonały kamuflaż w naturalnym środowisku. Żyją 5 -10 lat.

 

Phrynosoma cornutum pochodzi z Ameryki Północnej, spotkać go można w Colorado, Kansas, głównie w Teksasie, Arizonie i na pustyni Sonora na północy Meksyku. W innych ciepłych stanach, takich jak Floryda czy Georgia, jaszczurki zostały wprowadzone sztucznie przed przypadkowe lub umyślne wypuszczenia na wolność.

rogata

Płaz czy gad?

Angielska nazwa popularna Phrynosoma cornutum to “horned toad” lub “horned frog”, czyli rogata ropucha/żaba. Zresztą człon phrynosoma to zlepek łacińskich słów, oznaczający “ropuchokształtny”, a cornutum znaczy “rogaty”. Patrząc na tego gada, można czasami mieć wątpliwości, czy przypadkiem nie jest płazem – wszystko za sprawą lekko spłaszczonego kształtu oraz krótkich kończyn. Phrynosoma cornutum jest jednak w 100% gadem i do tego bardzo niezwykłym. Warto, chociażby wspomnieć o tym, że rogi na tyle głowy to żadne wypustki czy narosty kreatynowe, ale przedłużenie kości czaszki.

 

Niespotykany system obrony Phrynosoma cornutum

Jak już wcześniej wspomniałem, frynosoma rogata ma bardzo niespotykany system obrony przed drapieżnikami, który polega na tryskaniu krwią z oczu, a konkretnie z porów ulokowanych w kącikach oczu. Nie wiadomo jednak, czy jest to świadome działanie, czy po prostu efekt wynikający z mocnego nadymania się zwierzęcia. Wiadomo jednak, że jest to metoda bardzo skuteczna, gdyż drapieżniki czują się po opryskaniu krwią skołowane i nie wiedzą za bardzo, co się właśnie wydarzyło (wcale im się nie dziwię!), a do tego krew w porach miesza się z okropnie smakującą wydzieliną, więc pies czy kojot zazwyczaj odpuszczają sobie próbę ataku. Ta metoda rzadko kiedy zawodzi, a nawet jeżeli, to na potencjalnego predatora czeka jeszcze rząd ostrych kolców.

obrona frynosom

Mimo groźnego wyglądu Phrynosoma cornutum jest dosyć łagodnym gadem, który nie jest agresywny, raczej strachliwy i w razie zagrożenia przede wszystkim stara się ukryć w piasku lub zaroślach, co przez jego ubarwienie jest dosyć łatwe. Niestety, ale nawet najbardziej wyrafinowany sposób obrony przed drapieżnikami nie jest w stanie ochronić tego gatunku przed malejącą populacją.

krew

Żywienie Phrynosoma cornutum = zmniejszenie populacji

Jaka jest zależność między żywieniem Phrynosoma cornutum a malejącą liczbą osobników tego gatunku? Chodzi o główny składnik diety tych jaszczurek, czyli mrówki z gatunku Pogonomyrmex. Coś w mrówkach musi być strasznie pociągającego, bo także “kolczasty” moloch straszliwy kocha mrówki. Jednak Phrynosoma cornutum jest trochę mniej wybredny i nawet 30% diety tej jaszczurki mogą stanowić chrząszcze, świerszcze i różne larwy. W miejscach występowania tego gada ciągle powstają nowe miasta albo tereny dotychczas nieuprawiane są zamieniane w grunty rolne, co łączy się z niszczeniem naturalnych siedlisk różnych owadów oraz używaniem środków owadobójczych. Do tego w Teksasie prężnie rozwijają się kolonie mrówek przypadkowo sprowadzonych z innych miejsc, które zagrażają lokalnym gatunkom mrówek. Właśnie ze względu na to w ciągu kilku lat liczba  Phrynosoma cornutum zmalała aż o 30%! W Stanach Zjednoczonych odławianie frynosom rogatych jest nielegalne, aby je hodować, potrzebne jest specjalne pozwolenie.

 

Rozmnażanie

Okres lęgowy tych gadów trwa od kwietnia do nawet końca lipca. Samica składa jaja w ziemi, w wilgotnym miejscu. Inkubacja trwa około dwa miesiące, młode do wykluciu nie mają więcej niż 2 cm długości i mają już kolce na głowie, z czasem pojawią się one na całym ciele.

Niestety, ale rozmnażanie w hodowli jest rzadkie, nawet kiedy zwierzęta są zimowane, to nie zawsze udaje się je rozmnożyć. Nie jest także dokładnie znany wiek gotowości do rozrodu, przypuszczalnie dla samic jest to około 3 lat.

 

Phrynosoma cornutum w hodowli

Czy możliwe jest trzymanie osobników gatunku fronosoma rogata w hodowli w Polsce? Tak, ale nie jest to ani proste, ani tanie. Pierwszym problemem jest znalezienie zwierzęcia. Rozmnażanie w niewoli zdarza się bardzo rzadko, a ceny młodych jaszczurek są przez to wysokie. Do tego dochodzą problemy z dostarczaniem im odpowiedniego pokarmu oraz ze znalezieniem idealnego balansu wody oraz dobrej dla nich temperatury. Z pewnością jest to gad przeznaczony tylko i wyłącznie dla doświadczonych terrarystów, którzy już zdobyli doświadczenie z gatunkami żyjącymi w podobnym klimacie.

 

Ze względu na niewielką ilość hodowli, trudno nawet powiedzieć, jakie dokładnie warunki powinny panować w terrarium takiego gada – w końcu teren ich występowania w naturze jest dosyć rozległy i niekoniecznie ujednolicony pod względem warunków. Co więcej, naukowcy już od lat badają te jaszczurki i okazuje się, że każda z grup mieszkających w różnych rejonach jest bardzo zróżnicowana genetycznie od pozostałych, chociaż wyglądem nie różnią się wcale, to zmieniają się ich upodobania, wymagana wilgotność, średnia temperatura oraz lekko dieta. Najliczniejsza jest populacja z regionu Texas Panhandle (północ stanu Teksas), ale nigdy do końca nie wiadomo, czy zakupiona fronosoma pochodzi z tamtych okolic. Dlatego ważne jest wybieranie solidnego hodowcy, którzy przekaże wszelkie informację na temat hodowli tych zwierząt. Phrynosoma cornutum nie powinna być kupowana z niepewnych źródeł, gdyż mogą to być gady pochodzące z nielegalnego łapania ich w naturze, albo też gady z dwóch odległych regionów, które być może nawet nie będą mogły się ze sobą rozmnażać.

 

Ogólnie ujmując – Phrynosoma cornutum żyje przede wszystkim w miejscach gorących i piaszczystych, z dużą ilością zarośli oraz kryjówek lub nor. Większość czasu spędzają w okolicach kopca mrówek, gdzie mogą na nie polować. Jest to gad o dziennym trybie życia, który potrzebuje dużej ilości ciepła i słońca do prawidłowego funkcjonowania. W naturze bardzo często zakopuje się w piasku albo w celu wyrównania temperatury ciała, albo w celu ukrycia się – w terrarium należałoby zadbać także o odpowiednio głębokie podłoże.

 

Phrynosoma cornutum to gad, który łamie stereotypy związane z nieprzyjemnym na pierwszy rzut oka wyglądem, ale też niestety potwierdza, że większość najciekawszych gadów to zwierzęta trudno dostępne i wymagające doświadczonego terrarysty. Ale może właśnie na tym polega cały ich urok? W końcu zakazany owoc smakuje najlepiej!

 

źródła grafik: https://pl.pinterest.com/thecol/horny-toad-horned-lizard/, http://www.fieldherpforum.com/forum/viewtopic.php?t=22942&p=253022, http://arizonabeetlesbugsbirdsandmore.blogspot.nl/2011/06/its-lizard-not-toad.html, https://pl.pinterest.com/pin/174092341817297408/

Czyli ja :) Trochę zuchwały i arogancki ale przy tym dość uprzejmy - tak mi się wydaję. Zwierzęta egzotyczne, to jest to co mnie zachwyca. Bez względu na pochodzenie czy liczbę nóg, albo ich brak. To właśnie ja.

Leave A Reply

two × one =